Ze względu na obiekt tej dyscypliny archeologia do wnętrza tradycji środkowoeuropejskiej (w krajach niemieckojęzycznych plus słowiańskich) ściśle łączy się z historią. Natomiast do wnętrza krajach anglosaskich, zwłaszcza do wnętrza Stanach Zjednoczonych, archeologię uważa się zbyt wiążącą się ściśle z antropologią dodatkowo etnologią, skoro w środku Nowym Świecie ma obszar konsekwencja wśród żywymi społeczeństwami plemiennymi badanymi wskroś antropologię kulturową, oraz społeczeństwami badanymi na wskroś archeologów. We Francji, gdzie insurekcja naukowej archeologii wiązało się przede wszystkim z geologią, archeologię uważa się nieraz podobnie zbyt związaną z naukami o Ziemi.
Chociaż archeologia w pierwszej chwili zajmowała się jeno najdawniejszymi dziejami człowieka (termin ten pochodzi od chwili greckich słów archaios – antyczny również logos – słowo), współcześnie wspomaga ponadto rekonstrukcję czasów historycznych, wewnątrz tym również także najnowszych.
W związku z tym jest dozwolone wyróżnić:
Rola źródeł archeologicznych dodatkowo archeologii jest odmienna na rzecz czasów nieoświetlonych źródłami pisanymi (wówczas archeologia jest jedyną nauką dostarczającą wiedzy na rzecz przeszłości społeczeństw ludzkich) plus na rzecz czasów historycznych, na rzecz których istnieją źródła pisane (wówczas archeologia pozwala zweryfikować wizja uzyskany za sprawą analizie źródeł pisanych oraz go uszczegółowić).
Nauką różniącą się co do celów, pomimo tego podobną ze względu na stosowane środki jest paleoantropologia, zajmująca się poszukiwaniem szczątków zwierząt kopalnych (paleontologia). Powstanie archeologii było związane z pozyskiwaniem zabytków do kolekcji starożytności, tylko w środku XIX w. archeologia uzyskała status nauki.